Akademia Umiejętności
Od 1815 roku w Galicji istniało Towarzystwo Naukowe Krakowskie, zajmujące się sprawami kultury i nauki. To właśnie z przekształcenia tego towarzystwa powstała Akademia Umiejętności. Formalnie ograniczona była ona do rejonu zaboru austriackiego, w którym to Polacy posiadali największą swobodę działania. Mimo to pełniła ona rolę ogólnonarodowej instytucji, gdyż jej działalność znacząco wykraczała poza granice zaboru, niekiedy również poza granice kraju. W 1893 roku dla archiwów Towarzystwa przekazano zbiory z Biblioteki Polskiej w Paryżu. Była to największa kolekcja polskich tekstów i artykułów zebranych podczas okresu Wielkiej Emigracji. Po pierwszej wojnie światowej organizacja została przemianowana na Polską Akademię Umiejętności i stała się instytucją niezależną od państwa. O Akademii mówiono już wtedy, że jest oficjalną reprezentacją nauki polskiej. Była również organizacją, która rozpoczęła działanie innych podobnych, takich jak na przykład Union Academique International. Na okres międzywojenny przypadła największa aktywność PAU. Opublikowanych zostało ponad 100 serii wydawniczych, wśród nich znany powszechnie polski Słownik Biograficzny. Dodatkowo powstała stacja naukowa w Rzymie. Działalność PAU przerwała II Wojna Światowa, ale już po jej zakończeniu instytucja wznowiła działanie. Działała jednak jedynie do 1952 roku kiedy to agendy i majątek zostały przejęte przez władze i przekazane nowo tworzącej się Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Stara Akademia nie została jednak formalnie rozwiązana, toteż po zmianach ustrojowych w 1989 roku instytucja wznowiła działalność. Odtwarzanie dawnych struktur PAU rozpoczęto od tworzenia nowych wydziałów. Od maja 1990 roku istniało 5 wydziałów: Filologiczny, Historyczno-Filozoficzny, Matematyczno-Fizyczno-Chemiczny, Przyrodniczy i Lekarski. W 1990 roku reaktywowano również działalność wydawniczą Akademii. 23 czerwca 2007 roku przeprowadzono swojego rodzaju kontrolę w Polskiej Akademii Nauk, która ukazała, że liczy ona 475 członków, w tym 171 korespondentów zagranicznych , z których każdy utrzymuje stałe stosunki z nauką polską. Akademia na przestrzeni lat wybrała również czterech członków honorowych, którymi stali się : Jan Paweł II, Jan Nowak-Jeziorański, Władysław Bartoszewski i Franciszek Macharski.
Słowa kluczowe: akademia umiejętności PAU galicja wydziały
Komentarze
.gif)
