Praska wiosna c.d.
Konsekwencje reform zdławione interwencją wojsk Układu Warszawskiego i przekreślenie reform, przynoszących w przyszłości korzyści dla całego układu.
Po odprężeniu jakie nastąpiło z chwilą wejścia Ludwika Swobody i wprowadzeniu reform mieszkańcy Czechosłowacji był ogarnięci euforią i od Amerykanów oczekiwali pomocy gospodarczej, a nie militarnej. Jednak radość ta stała się problemem Dubceka, który z jednej strony chciał poluźnienia, a z drugiej strony obawiał się ZSRR.
Gazety opublikowały manifest, który obiecywał pomoc Dubcekowi w razie interwencji państw Wschodnioeuropejskich. Dubcek nie potępił manifestu i kraje Wschodniej Europy uznały, że aprobuje jego treść. W kwietniu 1968 roku pozwolił na powstanie nowych partii, które weszły w skład Frontu Narodowego. Podejrzliwość ZSRR zwiększyła się. W czasie od kwietnia do 20 sierpnia, czyli radzieckiej inwazji, podczas wprowadzania eksperymentu nad Czechosłowacją zgromadziły się czarne chmury.
Władze polskie i wschodnioniemieckie obawiały się, że rozniesie się to po innych krajach, a Czechosłowacja wyjdzie w Układu Warszawskiego. W Polsce Gomułka zignorował wołanie studentów do powołania polskiego Dubceka. Natomiast Walter Ulbricht obawiał się, że reformatorzy obalą jego rządy.
Czechosłowaccy przywódcy nawiązali kontakty z Niemcami Zachodnimi, aby rozpocząć dwustronne stosunki handlowe. ZSRR zgadzał się na liberalizację w Czechosłowacji, ale nie na liberalizację w NRD i w Polsce. Lękano się, że kraje te zażądają niezależnej polityki zagranicznej na wzór Rumunii. ZSRR nie mógł też zaakceptować antyradzieckiego sojuszu Jugosławii, Rumunii i Czechosłowacji. Wystąpienie Czechosłowacji Układu Warszawskiego było nie do przyjęcia. Oznaczałoby to rozcięcie Europy na dwie części, co w razie wojny z Zachodem byłoby wielką komplikacją. Rosjanie będąc upokorzeni na Kubie w 1962 roku przez Amerykanów i mając gorsze stosunki z Chinami oraz stronniczość Albanii za Chinami, no i ostatecznie odgradzanie się Rumunii od Układu Warszawskiego postanowili sprzeciwić się czeskiej liberalizacji, która godziła w interesy Układu Warszawskiego.
Rozpoczęto ofensywę przeciw Dubcekowi listem warszawskim z 14-16 lipca, domagając się przywrócenia dyktatury partii komunistycznej i grożąc inwazją. Dubcek zapewniał, że kontroluje sytuację. Jednak interwencji Układu Warszawskiego zapobiegło spotkanie osobiste w miejscowości Cierna. Ćwiczenia wojsk Układu w tym czasie odbywały się na terenie Czechosłowacji. Jednak na wniosek Polski i Niemiec 3 sierpnia zwołano w Bratysławie spotkanie przywódców wszystkich państw Wschodnioeuropejskich. Dubcek został zmuszony do podpisania Deklaracji Bratysławskiej, która zobowiązała go do zaprzestania reform. Jednak Dubcek powziął szereg decyzji, które wskazywały o pogwałceniu porozumień z Cierny i Bratysławy. W Pradze przyjęto z wizytą bardzo ciepło przywódcę Tito i przywódcę rumuńskiego Nicolae Ceausescu, co zostało odebrane, że Czechosłowacja nie popiera polityki Układu Warszawskiego.
Jeszcze gorzej przyjęto projekty statutów partyjnych, które nie przekonały Polaków i Niemców, że Dubcek zwalcza ideologiczną herezję. Podejmując decyzję o interwencji Rosjanie byli przekonanie o korzyściach jakie osiągną. Uważano, że krytyka w prasie zachodniej nie potrwa długo, podobnie jak podczas inwazji na Węgry w 1956 r. Nie obawiano się amerykańskiej interwencji. Uwięziono Dubceka podczas wkraczania wojsk radzieckich, ale Ludwik Swoboda odmówił desygnowania na nowego premiera w miejsce Dubceka, Aloisa Indry, poplecznika Rosji.
Bierny opór większości społeczeństwa pokrzyżował plany Rosjan. Zdarzały się jednak przypadki obrzucania radzieckich czołgów koktajlami Mołotowa czy kamieniami, ale najczęściej ludność tarasowała drogę. Rozpoczęcie negocjacji z ZSRR uzależniano od wypuszczenia na wolność Dubceka. Swoboda prawdopodobnie uratował mu życie, ale nic nie uratowało czeskiego eksperymentu reformatorskiego. W Pradze zainstalowano rosyjskich sojuszników. Sekretarzem partii został Gustaw Husak, premierem Lubomir Strongal. W Czechosłowacji pozostały też wojska radzieckie, by strzec jej przed imperializmem.
Słowa kluczowe: Czechosłowacja Dubcek Swoboda zsrr Układ Warszawski
Komentarze
.gif)