Kryzys sueski 1955-56
Wojny między Egiptem i Izraelem spowodowały wkroczenie do sprawy ZSRR, USA, Francji i Wielkiej Brytanii. Ogólnie Egipt poniósł klęskę.
Główną ideą Gamala Abd-el Nasara było zrobieni z Egiptu centrum świata arabskiego i zdobycie w nim przewodnictwa. Naser już w połowie lat 50. zaczął wywierać wpływ na stosunki międzynarodowe na Bliskim Wschodzie i na politykę wewnętrzną kilku krajów arabskich. W polityce zagranicznej na pierwszy plan zaczęły się wysuwać akcenty antyzachodnie przedstawione jako walka w kolonializmem i imperializmem. Wzmocnił to udział Nasera w konferencji w Bandungu. W 1955 roku rozpoczął on zrzeszanie antyimperialistycznej koalicji państw arabskich, którym głównym celem było unicestwienie Izraela. Naser znalazł poparcie w ZSRR i państwach komunistycznych, które doceniły rolę państwa arabskich i zmieniły orientację swojej polityki bliskowschodniej.
ZSRR i Czechosłowacja podpisała 30 września 1955 roku umowę o dostawie sprzętu bojowego i rozszerzeniu uległa też współpraca ekonomiczna tych krajów. Zaangażowanie ZSRR stało się jedną z przyczyn w 1956 roku kryzysu sueskiego. Bezpośrednio doprowadziło do tego znacjonalizowanie Międzynarodowego Towarzystwa Kanału Sueskiego w dniu 26 lipca 1956 roku podjęta dla sfinansowania budowy wielkiej tamy w Asuanie. Najpierw inwestycja ta miała powstać na podstawie kredytów zachodnich, jednak kiedy Egipt związał się z ZSRR, pożyczki nie otrzymał.
Nacjonalizacja spotkała się z dużymi protestami na arenie międzynarodowej, a zwłaszcza Francji i Wielkiej Brytanii, którzy byli głównymi akcjonariuszami Towarzystwa. Równocześnie budowano koalicję antyizraelską. W październiku 1955 roku Egipt zawarł odrębne porozumienia wojsko z Syrią i Arabią Saudyjską umocnione w kwietniu 1956 roku trójstronnym paktem. Egipt, Arabia Saudyjska i Jemen 25 października 1956 roku paktem o jednolitym dowództwie wojskowym graniczących z Izraelem państw. Przymierze to stało się też jedną z przyczyn II wojny arabsko-żydowskiej. Pozostałymi były zablokowanie Izraelowi dopstępu do Oceanu Indyjskiego przez odebranie im prawa żeglugi w zatoce Akaba oraz zamknięcie kanału dla statków izraelskich, co było pogwałceniem rezolucji ONZ z 1951 roku.
Było to oczywiste, że nastąpi atak państw arabskich, tym bardziej, że ciągle powtarzały się incydenty na granicach prowokowane przez fedainów. Wobec tego Izrael wyprzedził atak i 29 października 1956 roku w porozumieniu z Anglią i z udziałem Francji napadł na Egipt. Kraje te też interweniowały zbrojnie, po odrzuceniu przez Nasera ultimatum. Izrael w tydzień zadał klęskę armii egipskiej, a wojska francuskie i angielskie desantem opanowały Kanał Sueski. Pod presją USA i ZSRR działania wojenne przerwano 7 listopada, a wojska Izraela musiały wycofać się na linię z 1949 roku. Miały tego strzec siły ONZ na Bliskim Wschodzie (UNEF). Konflikt sueski zrujnował prestiż Francji i Wielkiej Brytanii, a wzmocnił pozycję Nasera, który odzyskał pełną kontrolę nad kanałem i zaczął powoli odgrywać rolę przywódcy świata arabskiego.
Słowa kluczowe: francja egipt izrael wielka brytania naser
Komentarze
.gif)